انسان به عنوان موجودی با فرهنگ برای حفظ روابط اجتماعی از طریق افكار و احساسات ارزشها و هنجارهای اجتماعی را شكل داده و بر حسب ان پدیده نظم اجتماعی را سامان می‌دهد لذا هر گاه ارزشهای اجتماعی و قواعد رفتار مراعات نشود نظم اجتماعی آسیب می‌بیند كه از آن جامعه به عنوان كجرو یاد می‌شود . (آقاجانی ، كتاب زنان ، جلد 17: 67)

تردیدی نیست كه در اكثر جوامع به مسأله جرم و بزه از ابعاد گوناگون جامعه‌شناسی روانشناسی و جرم شناسی و ابعاد دیگر پرداخته شده و این مسأله خود تا حد زیادی ذهن جامعه‌شناسان آن جوامع را به خود مشغول داشته است .

با افزایش روز افزون جمعیت و ورود به هزاره سوم بالطبع هر روز شاهد بروز ناهنجاریهاو جرائم زیادی در جامعه خواهیم بود و زنان به عنوان نیمی از این جامعه كه امروز نیمی از جمعیت فعال و همچنین از اركان مهم سیاستگذاری جامعه از ابتلا به این پدیده مستثنی نیستند.

زنان به عنوان افرادی كه می‌توانند قطعا در حوزه تعریفات الگوها و هنجارهای حوزه های اجتماعی خود نقش تعیین كننده و تاثیر گذار داشته باشند، خود نیز می‌توانند بسته به عواملی كه در تحلیل دامنه های آسیب‌شناسی اجتماعی این تحقیق خواهد امد به افرادی بدل شوند كه خود از این الگوها تحظی نموده و در معرض مجازات‌هایی قرار گیرند كه برای این عدول از قوانین جامعه آنها را مجازات‌ها را تعریف كرده است .

زنان با خروج از این قوانین باعث شده‌اند كه بدون در نظر گرفتن نقش خود و تاثیر گذاری فرزندان از الگوهای رفتاری آنان و یا اگاهی ناصحیح از آنچه باید انجام دهند به بیراهه رفته و كجرو ونام گیرند كه عاقبت باید به مجازات‌های در نظر گرفته شده از سوی جامعه تن در دهند كه زندان شایعترین آنهاست.

این تحقیق به بررسی مشكلات زندانیان زن پس از آزادی می‌پردازد و اینكه آیا حمایتهایی برای بازگشت به زندگی سالم در جامعه آنان صورت می‌گیرد یا اینكه یك زن به خاطر طرز نگاه جامعه پس از گذراندن دوران محكومیت باز هم باید تا آخر عمر عنوان متخلف و كجرو را با خود یدك بكشد.



طرح مسأله

از نتیجه بررسی و مطالعات در زمینه جرم و كجروی به این نتیجه می‌رسیم كه آسیب‌سازی فقط منجر به مردان نیست و زنان نیز در پدید آوردن این قبیل رفتارها سهم بسزایی دارند.

نتایج نشان می‌دهد كه كجروی در میان زنان تفاوت بارزی با كجروی مردان دارد مثلا رفتارهای كجرو در میان زنان شامل : فحشا سقط جنین در مواردی سرقسمتهای كوچك نگهداری اشیاء مسروقه،جعل اسنادو…می‌باشد كه تا حدودی متضمن خشونت كمتری هستند . همچنین شاهد هستیم كه مردان بیشتر از زنان بازداشت می‌شوند و بزهكاری زنان دیرتر از مردان به حد اكثر می‌رسد.  (سلیمی و داوری ، جامعه‌شناسی كجروی : 304)

این تفاوت علاوه بر ویژگیهای جسمانی ، دلیل اجتماعی و روانی نیز دارد . به خاطر نگاه خاصی كه جامعه به زن دارد و همیشه دوست داشته كه او را محفوظ در خانه و محبوس در سنتها نگه دارد ، به همین دلیل وقتی كه زنان مجرم تلقی می‌شوند و مجبور به قبول مجازات بعد از رهایی و اتمام دوره قبل از محكومیت خانواده، جامعه و همچنین نظام اجتماعی دیگر او را مانند دوره قبل از محكومیت پذیرا نیست.

برای نقض این پدیده وجود سازمانهای حمایتی و بازپروری ضروری می‌نماید تا برای سرگیری زندگی سالم شرایط مناسبی را برای زنان فراهم آورد. در این تحقیق سعی داریم بررسی همین مشكلات بر سر راه زندانیان زن آزاد شده از زندان وجود دارد بپردازیم و به این سوالات پاسخ دهیم .

1-زنان پس از آزادی از زندان با چه مشكلاتی مواجه می‌شوند؟

2- برای برطرف كردن این مشكلات چه راهكارهای حمایتی وجود دارد؟




اهمیت و ضرورت تحقیق

انحرافات اجتماعی بویژه انحرافات زنان تهدیدی در قبال به خطر افتادن امنیت روانی-اجتماعی و حتی سیاسی و اقتصادی یك جامعه می‌باشد . اولین و كوچكترین نهاد اجتماعی كه با آن روبرو می‌شویم خانواده است و طبیعتاً  افراد در وجود خانواده بیشترین و اساسی ترین الگوها و هنجارها را می‌آموزند پس به كانون خانواده‌ای بزرگتر یعنی جامعه گام می‌نهند و هر گونه تغییر در الگوهای خانواده باعث تغییر در افراد خانواده نیز می‌شود. زنان در خانواده كه به عنوان مادر شناخته می‌شوند بیشترین نقش تعیین كننده در شیوه پرداختن به زندگی و آموزش به فرزندان را به عهده دارند. چه بسیارند زنان كه خود به تنهایی هم مسئولیت تربیت فرزندان را به عهده دارند (كه خود گامی بزرگ در جهت ساختن فردای آنان است ) و نقش دیگرشان بر آورده كردن نیازهای مالی و اقتصادی خانواده است . و مطمئنا برای برآورده ساختن این دو نیاز عاطفی و مالی دچار مشكلات بسیار زیادی خواهند شد . بسیاری از آنان نتوانسته از عهده این مهم برایند و دچار رفتار انحرافی می‌شوند و كانون خانواده را سخت دچار مشكل می‌سازند از طرفی دیگر فرزندان نمی‌توانند از این چنین زنانی الگوهای مناسب را آموخته و به جای آن رفتارهای انحرافی را جایگزین می‌سازند و از طرف دیگر شاید خانواده نتواند این زنان را باز به محیط خود بپذیرد .

این زنان به گونه های مختلف دچار مشكلات می‌شوند و پس از آزادی عده ای از آنان بازگشت به زندان را تنها راه ادامه زندگی دانسته و عده دیگر كه راه بهتر یعنی پناه به خانواده را ترجیح می‌دهند دچار واكنشهایی از سوی اطرافیان می‌شوند كه آنان نیز متقاعد می‌شوند كه به رفتار گذشته باز كردند و از سوی دوستان سابق خود حمایت شوند و تعدادی دیگر نیز اصلا به محیط خانواده باز نمی‌كردند.



اهداف تحقیق

بر اساس عنوان تحقیق اهداف زیر قابل بررسی است:


بررسی و شناخت مشكلات زندانیان زن آزاد شده از زندان مشهد

بررسی و اهمیت جایگاه هر یك از این مشكلات در فرایند زندگی روزمره زندانیان زن بعد از آزادی

انحرافات اجتماعی

رفتارهایی كه با معیار ها و هنجارهای اجتماعی سازگار و منطبق نیست وقتی تعداد جرائم و بزهكاری ها از حد معینی از یك جامعه گذشت می‌توان از ان به عنوان یك بیماری اجتماعی یا آسیب نام برد. ( فهیم ، مأوی ، شماره 74 : 5)

كجروی   deviance

رفتاری است مغایر با معیارهای پذیرفته شده یا انتظار اجتماعی گروه یا جامعه خاص ، رفتارهای گوناگون نظیر تقلب ،ارتشاء ، جنایت، اعتیاد، انحرافات جنسی و… را در بر می‌گیرد. ( ساروخانی،‌دایره المعارف علوم اجتماعی)  به بیان دیگر هر جامعه ای ازاعضای خود انتظار دارد از ارزش‌ها و هنجارهای رفتاری كه به زندگی اجتماعی آنان نظم و انسجام می بخشد پیروی می‌كنند، اما در هر وضعیت اجتماعی در بین اعضای جامعه عده ای پیدا می‌شوند كه پاره ای از این ارزش‌ها و هنجارها را رعایت نمی‌كنند كه این عمل را كجروی یا انحراف می نامند .

آسیب‌شناسی Pdathology

از جمله واژه هایی كه بسیاری آن را مفهومی مترادف با كجروی می دانند. آسیب‌شناسی وظیفه ریشه یابی بیماری های تنی راه به عهده دارد و قلمرو جامعه‌شناسی نیز آسیب‌شناسی اجتماعی نهاده می‌شود . ( سلیمی ، جامعه‌شناسی كجروی : 233)


آسیب‌شناسی اجتماعی

مطالعه ناهنجاری هاو آسیب‌های اجتماعی نظیر بیكاری ،اعتیاد،فقر، خودكشی، طلاق، ولگردی و گدایی و  … همراه با علل آثار و عوارض ، شیوه های پیشگیری و درمان آنها به انضمام مطالعه شرایط بیمار گونه و نابسامان اجتماعی است . آسیب‌شناسی اجتماعی مطالعه خاستگاه اختلالها و بی نظمی هاو نابسامانی های اجتماعی است . ( ابهری ، آسیب‌های اجتماعی : 4)

نابهنجاری

یكی از مفاهیم نزدیك به انحراف است فرد نابهنجار كسی است كه فاقد سازگاری بافت كلی یك نظام باشد كه یادر كارایی یك نظام مفسر یا با انتظار و توقع مردم نا همخوان و یا از آنچه معمول و متداول و طبیعی شمرده می‌شود متمایز باشد . (محمدی،‌ آسیب‌های اجتماعی زنان در دهة 80-1370 : 22)

به بیان دیگر رفتاری نابهنجار ، انحراف و آسیب تلقی می‌شود كه حاوی انحرافات گسترده ای از معیار های اجتماعی باشد . از نظر جامعه‌شناسی ، مشروعیت و نابهنجار خار بودن یك رفتار از نوع دیدگاه و انتظار یك جامعه یا هر گروه اجتماعی ناشی می‌شود و در صورتی انحراف تلقی می‌شود كه هنجارهای مكرر و در حدی گسترده نادیده گرفته شود . (شریعتمداری ، كتاب زنان ، شماره 17 : 52 )


بزهكار

كسی كه بر خلاف مسیر و موازین مورد قبول جامعه گام بر میدارد و رفتاری خلاف رفتار انسانهای منضبط و معقول انجام می‌دهد.

بزهكاری

شامل كلیه اعمال و ناهنجاری هایی می‌شود كه به دلیل عوامل روانی بیرونی از فرد سر زده و ضد ارزشهای اجتماعی محسوب می‌شود . (اصلاح و تربیت ،  1381 ،         ج6و7 : 50)

جرم

از نگاه حقوقی هرگونه فعل یا ترك فعلی كه در قانون برای ان مجازات تعیین شده باشد جرم محسوب می‌شود . (جهانگیری،  1379 : 437)

مجرم

كسی است كه در زمان معین ، عمل او بر خلاف مقررات قانونی رسمی كشور          باشد . وقوع جرم نه تنها نظم و ارامش و سلامت جامعه را بر هم می زند ، بلكه خسارات روحی و جسمی و مادی به افراد و آزادی و استقلال آنها وارد می‌سازد .                 ( شلویری و پولادی ،‌ 1381 :146)



مشكل اجتماعی

مشكل با قید اجتماعی به موقعیت تعدادی از افراد در قالب گروههای سازمان یافته یا غیر سازمان یافته اطلاق می‌شود كه عمل آنها از سوی كل جامعه تایید نمی‌شود و در صورت استمرار عمل گروهی ،آسیب‌هایی برای كل جامعه ایجاد خواهد شد و افراد سعی دارند تا به رفع یا كاهش اثرات آن بپردازد.

جامعه‌شناسان كلاسیك مشكلات اجتماعی را در موقعیت های دردناك یا غیر مطلوب برای توده واقعی مردم تلقی كرده اند .


در این سایت فقط تکه ای از متن این پایان نامه درج شده است


برای دانلود متن کامل این پایان نامه می توانید به سایت منبع مراجعه کنید :


40y.ir