چکیده


به دلیل توجه زیاد به ابعاد پایداری محیطی و کیفیت زندگی و اجتماعات سالم در سال­های اخیر محفل بحث و بررسی ابعاد کیفی محیط­های سکونتی شهری به شدت داغ شده و كیفیت محیط شهری، به یكی از دغدغه­های نوین نهادهای مدیریت و برنامه­ریزی شهری تبدیل شده است.


با این تعابیر، این پژوهش با عنوان ارزیابی کیفیت محیط مسکونی روستاهای ادغام شده در شهر سنندج بر آن است تا با واسطه سنجش سطح رضایت مندی ساکنین از وضعیت کیفی محیط سکونت­شان به ارزیابی کیفی و در صورت لزوم طراحی راهکارهای مناسب جهت بهبود کیفیت این دسته از محیط­های مسکونی بپردازد. برای تحقق این هدف رویکرد سنجش میزان رضایت مندی مسکونی به عنوان رویکرد نظری پایان نامه برگزیده شد. سپس با تشریح روش­شناسی ارزیابی کیفیت محیط مسکونی و تبیین علل استفاده از روش­های مختلف آماری در فرایند پژوهش، کار ادامه پیدا کرد. شایان ذکر است که به منظور جمع آوری داده­ها از پرسشنامه استفاده شد. برای سازمان دهی شاخص­ها و زیرشاخص­های استخراج شده از ادبیات تحقیق، مدل نظری سنجش کیفیت محیط موسوم به درخت ارزش در سه سطح (شامل دو شاخص اصلی و شش زیرشاخص)، تشکیل شد.


یافته­های توصیفی نشان دهنده این است که میزان کیفیت محیط مسکونی در روستاهای حسن آباد و نایسر به ترتیب با میانگین 47/2 و 46/2 (در مقایسه با میانه نظری 3) پایین­تر از میانه نظری یا نسبتا ناراضی ارزیابی شد. نتایج آزمون t نیز نشان می­دهد که رضایت از کیفیت محیط مسکونی روستاهای ادغام شده معنادار نمی­باشد و در مورد دو شاخص سازنده اصلی یعنی رضایت از شاخص­های عینی محیط مسکونی و شاخص­های ذهنی محیط مسکونی نیز نتایج به همین صورت است.


براساس نتایج تحلیل رگرسیونی چند متغیره، در سطح دوم مدل، شاخص­های ذهنی محیط مسکونی نسبت به شاخص­های عینی در میزان رضایت از کیفیت محیط مسکونی تأثیر بیشتری دارد. در سطح سوم مدل نیز، زیرشاخص امکانات خارجی واحد مسکونی، رضایت از سازمان دسترسی و فضایی و دسترسی به امکانات و خدمات تأثیر بیشتری بر شاخص بالاسری خود دارند. همچنین نتایج آزمون تحلیل واریانس یك طرفه برای شناسایی میزان تاثیر ویژگی­های اجتماعی- اقتصادی مخاطبان بر روی ادراك كیفیت محیط مسکونی نشان داد که در هر دو روستا، تفاوت ادراک کیفیت محیط مسکونی در بین تمامی گروه­ها (و بر مبنای ویژگی­های اجتماعی- اقتصادی افراد) معنی‌دار است. و در نهایت نتایج آزمون تحلیل عاملی مدل نظری ارایه شده را تأیید نمود.


کلید واژه­ها: کیفیت محیط، کیفیت محیط مسکونی، روستاهای ادغام شده در شهر، شهر سنندج، حسن آباد، نایسر.




فهرست مطالب


عنوان                                                                                             صفحه


فصل اول : مقدمه و کلیات تحقیق….....…………………………………….……....1


1-1. بیان مسئله…..………………………………………………………….......2


1-2. اهمیت موضوع تحقیق و دلایل انتخاب آن4


1-3. سوالات تحقیق5


1-4. فرضیات تحقیق5


1-5. اهداف تحقیق5


1-6. روش تحقیق6


1-7. روش گردآوری اطلاعات6


1-8. پیشینه تحقیق6


1-9. مشکلات و موانع تحقیق8


1-10.واژه شناسی تحقیق8


منابع و مأخذ10




فصل دوم : مبانی نظری تحقیق12


2-1. مقدمه 13


2-2. کیفیت زندگی13


2-3. قلمرو مفهوم کیفیت زندگی15


2-4.کیفیت محیط17


2-5. کیفیت محیط سکونت: مفاهیم و تعاریف18


2-5-1. مفهوم سکونت18


2-5-2. محیط سکونت19


2-5-3. کیفیت محیط سکونت19


2-5-4. شاخص­های کمی و کیفی واحد مسکونی20


2-6. رویکرد نظری22


2-6-1. رویکرد رضایت مندی و متغیرهای ارزیابی آن22


2-6-2. دیدگاه ادراکی25


2-6-3. مدل کانتر: مولفه­های مکان29


2-6-4. دیدگاه سیاست گذاران30


2-7. گسترش فیزیکی شهرها و ادغام روستاها32


2-8. روستاهای ادغام شده و کیفیت محیط آنها33


2-9. نتیجه گیری و ارایه رویکرد نظری پایان نامه33


منابع و مأخذ37




فصل سوم : روش شناسی تحقیق40


3-1. مقدمه41


3-2. روش تحقیق41


3-3. روش سنجش و ارزیابی کیفیت محیط مسکونی42


3-4. روش گردآوری اطلاعات44


3-5. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات44


3-6. روایی و پایایی پرسشنامه45


3-7. جامعه آماری، روش نمونه­گیری و تعداد نمونه46


منابع و مأخذ48




فصل چهارم : بررسی نمونه مورد مطالعه (روستاهای حسن آباد و نایسر)49


4-1. مقدمه 50


4-2. موقعیت جغرافیایی50


4-3. جغرافیای انسانی- اقتصادی منطقه مورد مطالعه50


4-3-1. ویژگی­ها و تحولات جمعیتی شهر سنندج50


4-3-2. گسترش فضایی شهر سنندج از سال 1355 تا 138552


4-4. معرفی روستاهای مورد مطالعه (حسن آباد و نایسر)55


4-4-1. ویژگی­ها و تحولات جمعیتی روستاهای مورد مطالعه56


4-4-2. ویژگی­ها و تحولات اقتصادی روستاهای مورد مطالعه57


4-4-3. ویژگی­ها و تحولات کالبدی روستاهای مورد مطالعه58


4-5. جغرافیای طبیعی منطقه مورد مطالعه63


4-5-1. وضعیت زمین شناسی63


4-5-2. لرزه خیزی64


4-5-3. ژئومورفولوژی64


4-5-4. ویژگی­های اقلیمی65


4-6. یافته­های تحقیق65


4-6-1. یافته­های توصیفی65


4-6-1-1. ترسیم ویژگی­های كلی مخاطبان: وضعیت سن66


4-6-1-2. وضعیت تاهل67


4-6-1-3. وضعیت تحصیلات68


4-6-1-4. وضعیت شغلی69


4-6-1-5. وضعیت مالكیت واحد مسكونی70


4-6-1-6. میزان متوسط درآمد خانوار در ماه71


4-6-1-7. مدت زمان سکونت در واحد مسكونی71


4-6-2. یافته­های توصیفی شاخص­های سطوح مختلف مدل نظری72


4-6-2-1. حسن آباد72


4-6-2-1-1. سازمان دسترسی و فضایی72


4-6-2-1-2. دسترسی به امکانات و خدمات73


4-6-2-1-3. محیط اجتماعی74


4-6-2-1-4. بهداشت محیط75


4-6-2-1-5. امکانات داخلی واحدهای مسکونی76


4-6-2-1-6. امکانات خارجی واحدهای مسکونی77


4-6-2-2. نایسر78


4-6-2-2-1. سازمان دسترسی و فضایی78


4-6-2-2-2. دسترسی به امکانات و خدمات79


4-6-2-2-3. محیط اجتماعی79


4-6-2-2-4. بهداشت محیط80


4-6-2-2-5. امکانات داخلی واحدهای مسکونی81


4-6-2-2-6. امکانات خارجی واحدهای مسکونی82


4-6-2-3. وضعیت کلی كیفیت محیط مسکونی در دو روستای ادغام شده در


شهر سنندج83


4-6-2. یافته­های استنباطی83


4-6-2-1. ارزیابی میزان کیفیت محیط مسکونی83


4-6-2-1-1. کیفیت سازمان دسترسی و فضایی83


4-6-2-1-2. کیفیت دسترسی به امکانات و خدمات84


4-6-2-1-3. کیفیت محیط اجتماعی85


4-6-2-1-4. کیفیت بهداشت محیط85


4-6-2-1-5. کیفیت امکانات داخلی واحد مسکونی86


4-6-2-1-6. کیفیت امکانات خارجی واحد مسکونی86


4-6-2-1-7. کیفیت محیط مسکونی روستاهای ادغام شده در شهر سنندج87


4-6-2-2. مقایسه کیفیت در دو روستای ادغام شده88


4-6-2-2-1. سازمان دسترسی و فضایی88


4-6-2-2-2. دسترسی به امکانات و خدمات89


4-6-2-2-3. محیط اجتماعی89


4-6-2-2-4. بهداشت محیط90


4-6-2-2-5. امکانات داخلی واحدهای مسکونی90


4-6-2-2-6. امکانات خارجی واحدهای مسکونی91


4-6-2-3. برازش مدل نظری91


4-6-2-3-1. مقایسه اهمیت زیرشاخص­های سازنده کیفیت محیط مسکونی


روستاهای ادغام شده91


4-6-2-3-2. مقایسه اهمیت شاخص­های اصلی سازنده کیفیت محیط مسکونی


روستاهای ادغام شده93


4-6-2-4. سنجش صحت ساختار دسته بندی سوالات پرسشنامه و کفایت مدل 97


4-6-3. جمع ­بندی و نتیجه­گیری102


منابع و مأخذ104




فصل پنجم : نتیجه­گیری و ارائه پیشنهادات105


5-1. مقدمه 105


5-2. یافته­های تحقیق107


5-2-1. نتایج107


5-2-2. آزمون فرضیات تحقیق110


5-3. راهکارهای پیشنهادی111


5-3-1. راهکارهای ارتقاء و بهبود کیفیت محیط مسکونی در روستاهای


ادغام شده (در شهر سنندج)111




پیوست: پرسشنامه113




فهرست جداول


عنوان                                                                                             صفحه


جدول (1-1): مهمترین مطالعات خارجی در رابطه با موضوع مورد مطالعه7


جدول (1-2): مهمترین مطالعات داخلی در رابطه با موضوع مورد مطالعه8


جدول­ (2-1):­ گونه شناسی تفکرات حاکم بر تعاریف کیفیت محیط سکونت20


جدول (4-1): تغییرات جمعیت و مساحت شهر سنندج طی دوره 1385-135551


جدول (4 -2): روستاهای ادغام شده در بافت شهر سنندج طی دوره 1385- 135554


جدول (4-3): تغییرات تعداد و نرخ رشد جمعیت روستاهای


حسن آباد و نایسر (دوره 1385-1355)57


جدول (4-4): توزیع جنسیت مخاطبان66


جدول (4-5): توزیع سنی مخاطبان67


جدول (4-6): وضعیت تاهل مخاطبان67


جدول (4-7): وضعیت تحصیلات مخاطبان68


جدول (4-8): وضعیت اشتغال مخاطبان69


جدول (4-9): وضعیت مالكیت واحد مسكونی مخاطبان70


جدول (4-10): میزان متوسط درآمد خانوار در ماه71


جدول (4-11): مدت زمان سکونت در واحد مسكونی71


جدول (4-12): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص سازمان دسترسی و فضایی73


جدول (4-13): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص دسترسی به امکانات و خدمات74


جدول (4-14): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص محیط اجتماعی75


جدول (4-15): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص بهداشت محیط76


جدول (4-16): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص امکانات داخلی واحدهای مسکونی77


جدول (4-17): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص امکانات خارجی واحدهای مسکونی77


جدول (4-18): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص سازمان دسترسی و فضایی78


جدول (4-19): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص دسترسی به امکانات و خدمات79


جدول (4-20): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص محیط اجتماعی80


جدول (4-21): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص بهداشت محیط81


جدول (4-22): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص امکانات داخلی واحدهای مسکونی82


جدول (4-23): یافته­های توصیفی کیفیت شاخص امکانات خارجی واحدهای مسکونی82


جدول (4- 24): مقایسه سطح کیفیت سازمان دسترسی و فضایی در وضع موجود با حد متوسط84


جدول (4- 25): مقایسه سطح کیفیت دسترسی به امکانات و خدمات در وضع


موجود با حد متوسط84


جدول (4-26): مقایسه سطح کیفیت محیط اجتماعی در وضع موجود با حد متوسط85


جدول (4-27): مقایسه سطح کیفیت بهداشت محیط در وضع موجود با حد متوسط85


جدول (4-28): مقایسه سطح کیفیت امکانات داخلی واحد مسکونی در وضع


موجود با حد متوسط 86


جدول (4-29): مقایسه سطح کیفیت امکانات خارجی واحد مسکونی در وضع


موجود با حد متوسط86


جدول (4-30): مقایسه سطح کیفیت محیط مسکونی روستاهای ادغام شده در شهر


سنندج بر اساس شاخص­های اصلی88


جدول (4- 31): نتایج آنالیز واریانس برای مقایسه میانگین کیفیت سازمان دسترسی


و فضایی88


جدول (4- 32): نتایج آنالیز واریانس برای مقایسه میانگین دسترسی به امکانات


و خدمات89


جدول (4- 33): نتایج آنالیز واریانس برای مقایسه میانگین محیط اجتماعی89


جدول (4- 34): نتایج آنالیز واریانس برای مقایسه میانگین بهداشت محیط90


جدول (4- 35): نتایج آنالیز واریانس برای مقایسه میانگین امکانات داخلی


واحدهای مسکونی90


جدول (4- 36): نتایج آنالیز واریانس برای مقایسه میانگین امکانات خارجی


واحدهای مسکونی91


جدول (4- 37): ضرایب بتای زیرشاخص­های عینی محیط مسکونی روستاهای


ادغام شده در شهر سنندج92


جدول (4- 38)  ضرایب بتای زیرشاخص­های ذهنی محیط مسکونی روستاهای


ادغام شده در شهر سنندج93


جدول (4- 39): ضرایب بتای شاخص­های سازنده کیفیت محیط مسکونی


روستاهای ادغام شده94


جدول (4- 40): میزان تاثیر متغیرهای اجتماعی- اقتصادی بر روی ادراك كیفیت


محیط مسکونی ساکنان97


جدول (4- 41): نتایج شاخص KMO98


جدول (4-42): نتایج حاصل از دسته بندی سوالات مربوط به شاخص­های ذهنی


کیفیت محیط مسکونی98


ادامه جدول (4-42): نتایج حاصل از دسته بندی سوالات مربوط به شاخص­های


ذهنی کیفیت محیط مسکونی99


ادامه جدول (4-42): نتایج حاصل از دسته بندی سوالات مربوط به شاخص­های


ذهنی کیفیت محیط مسکونی100


جدول (4-43): نتایج حاصل از دسته بندی سوالات مربوط به شاخص­های عینی


کیفیت محیط مسکونی101


جدول (5-1): وضعیت کیفیت محیط مسکونی شاخص­ها و زیرشاخص­های


مدل نظری108


جدول (5-2): میزان اهمیت شاخص­ها و زیرشاخص­های سازنده کیفیت


محیط مسکونی109




فهرست نمودار


عنوان                                                                                             صفحه


نمودار (4-1): توزیع جنسیت مخاطبان66


نمودار (4-2): توزیع سنی مخاطبان67


نمودار (4-3): وضعیت تاهل مخاطبان68


نمودار (4-4): وضعیت تحصیلات مخاطبان69


نمودار (4-5): وضعیت اشتغال مخاطبان70


نمودار (4-6): وضعیت مالكیت واحد مسكونی مخاطبان70


نمودار (4-7): میزان متوسط درآمد خانوار در ماه71


نمودار (4-8): مدت زمان سکونت در واحد مسكونی72


نمودار (4-9): وضعیت كیفیت محیط مسکونی در دو روستای حسن آباد و نایسر83


نمودار (4-10): ضرایب اهمیت شاخص­ها و زیرشاخص­های سازنده کیفیت محیط


مسکونی روستاهای ادغام شده در شهر سنندج95


نمودار (5-1): اهداف تحقیق107




فهرست اشکال


عنوان                                                                                             صفحه


شکل (2-1): چهارچوب كیفیت زندگی16


شکل (2-2): مولفه های موثر بر کیفیت محیط18


شکل (2-3): متغیرهای موثر بر رضایت مندی سکونتی24


شکل (2-4): مدل رضایت مندی محیط مسکونی25


شکل (2-5): مولفه­های سه گانه کیفیت طراحی محیط­های مسکونی در مدل کانتر30


شکل (2-6): ماهیت سلسله مراتبی کیفیت محیط مسکونی از دیدگاه سیاست گذاران31


شکل (2-7): مدل نظری و پایه ارزیابی مفهوم کیفیت محیط مسکونی در روستاهای


ادغام شده در شهر سنندج36


شکل (3-1): فرایند انجام تحقیق42


شکل (3-2): چهارچوب ارزیابی مفهوم کیفیت محیط مسکونی43




فهرست تصاویر


در این سایت فقط تکه ای از متن این پایان نامه درج شده است


برای دانلود متن کامل این پایان نامه می توانید به سایت منبع مراجعه کنید :


40y.ir